پرتقال

شب عاشقان بیدل چه شب دراز باشد
تو بیا کز اول شب در صبح باز باشد

عجب است اگر توانم که سفر کنم ز کویت
به کجا رود کبوتر که اسیر باز باشد

ز محبتت نخواهم که نظر کنم به رویت
که محب صادق آن است که پاکباز باشد

به کرشمه عنایت نظری به سوی ما کن
که دعای دردمندان ز سر نیاز باشد

چه نماز باشد آن را که تو در خیال باشی؟
تو صنم نمی گذاری که مرا نماز باشد

قدمی که برگرفتی به وفا و عهد یاران
اگر از بلا بترسی قدم مجاز باشد

نان پاره ز من بستان جان پاره نخواهد شد                 آواره عشق ما آواره نخواهد شد
آن را که منم خرقه عریان نشود هرگز                      وان را که منم چاره بیچاره نخواهد شد
آن را که منم منصب معزول کجا گردد                       آن خاره که شد گوهر او خاره نخواهد شد
آن قبله مشتاقان ویران نشود هرگز                          دیوان مصحف خاموشان سی پاره نخواهد شد
از اشک شود ساقی این دیده من لیکن                       بی نرگس مخمورش خماره نخواهد شد
بیمار شود عاشق اما بنمی میرد                              ماه ار چه که لاغر شد استاره نخواهد شد
خاموش کن و چندین غمخواره مشو آخر                  آن نفس که شد عاشق اماره نخواهد شد

نقاشان از من کاریکاتور زیاد درست می کنند که هیچ کدام دلچسب نیست، ولی در منزلِ یکی از دوستان کاریکاتوری از خودم دیدم که واقعا" خوب کشیده شده بود.

خیلی خوشم آمد و فکر کردم خوب است آنرا به نقاشانِ بی ذوق نشان بدهم که بفهمند چگونه باید کاریکاتور کشید، اما تا حرکت کردم، کاریکاتور هم حرکت کرد و معلوم شد عکسِ خودم بوده که در آیینه افتاده است .

                                                                                                               برنارد شاو

بر سر منبر خود واعظ ده

    خلق را مسئله می آموخت .

             صحبت آمد زجهنم به میان

                   که چه آتشها خواهد افروخت

تن بد کار چه ها می بیند

آنکه عقبی پی دنیا بفروخت .

گوش داد این سخنان چوپانی

غصه ای خورد و هراسی اندوخت

دید با خود سگ خود را بدکار

چشم پر اشک بدان واعظ دوخت

              گفت : آنجا که همه می سوزند

                  سگ من نیز چو من خواهد سوخت ؟                             

                                                                      نیما یوشیج      لاهیجان    13 اردیبهشت 1309

ای ساقی ما سر مستان، جامی بده جانم بستان

از همه گریزان، ناله خیزان بر تو رو کردم

ای شاهد بزم آرایم ، با دیده خونپالایم

همه شب به یادت باده غم در سبو کردم

یارب ، یارا ، دریاب ما را


چون آتش عشق تو بجان دارد دل

صد شعله شرر خود به زبان دارد دل

آه سحری ، سوز دلی ، سودایی

شوق دگر از هر دو جهان دارد دل


بنگر به نیازم ، بر سوز و گدازم

ای راز و نیاز من ، ای عطر نماز من

در بر نشان ما را ، یارا

ای هم نفس من  بشکن قفس من

امید رهاییها ، پیوند جداییها

در بر نشان ما را یارا

سودای شعله شدن سر زد تا از خاکستر من

می ریزد دست جنون هر دم باده در ساغر من

گر هلاک من است عنوانش           سر نپيچم ز خط فرمانش 

مرد ميدان عشق داني کيست         آن که انديشه نيست از جانش 

کس به ميدان عشق روي نکرد      که نکردند تيربارانش 

آرزومند مجلس سلطان                صبر بايد به جور درمانش 

هيچ تيغي جدا نگرداند                  دست اميد من ز دامانش 

مردم از فتنه ايمني جويند             من و آشوب چشم فتانش 

زاهد و گيسوان حورالعين            من و زلفين عنبرافشانش 

تشنه‌ي لعل او کجا باشد               التفاتي به آب حيوانش 

اي که داري سر مسلماني            بگذر از چشم نامسلمانش 

هست درمان براي هر دردي        من و دردي که نيست درمانش 

روانم پند داد و به من آموخت که من منزلتی بالاتر از بینوایان و فروتر از توانگران ندارم.

پیش از آنکه روانم پندم دهد مردم را دو گروه می پنداشتم : ناتوان، که به حالشان دل می سوزاندم و یا خوارشان می شمردم و توانمندانی که از آنان پیروی می کردم، یا ضد آنان سر به شورش بر می داشتم.

   اما اینک دریافته ام، آنان که مردم عمری آنان را با هم دانسته اند، در پندارِ من از هم جدا بوده اند.

    طبیعت من طبیعت آنان، وجدانم وجدان آنان، رغبتم رغبتِ آنان و عشقم عشقِ آنان است.

       اگر گناهی مرتکب شوند من نیز گناهکارم و اگر نیکوکار باشند، مایۀ مباهاتِ من هستند.

                     چنانچه برخیزند با آنان بر می خیزم و اگر بنشینند با آنان مینشینم.